Z głębokim niepokojem przyjęliśmy zeszłoroczne stanowisko Ministerstwa Zdrowia oraz Centrali Narodowego Funduszu Zdrowia dotyczące interpretacji § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień (Dz.U. 2019 poz. 1285, ze zm.).
Zgodnie z komunikatem dotyczącym kwalifikacji w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży, osoby uczestniczące od co najmniej dwóch lat w szkoleniu z zakresu psychoterapii dzieci i młodzieży nie są uznawane za osoby „ubiegające się o certyfikat psychoterapeuty” w rozumieniu przywołanego przepisu.
Taka interpretacja jest zawężająca, nieuzasadniona literalnym brzmieniem rozporządzenia, a przede wszystkim — głęboko szkodliwa społecznie.
Trudno znaleźć więc racjonalne podstawy, by uznać uczestników szkolenia z psychoterapii dzieci i młodzieży za mniej przygotowanych do pracy z pacjentami niż osoby odbywające inne formy kształcenia psychoterapeutycznego.
Stanowisko wyrażone w komunikacie stoi również w sprzeczności z dotychczasową, wieloletnią praktyką – zarówno instytucji publicznych, jak i prywatnych placówek terapeutycznych.
Do tej pory osoby uczestniczące w szkoleniach z zakresu psychoterapii dzieci i młodzieży były traktowane jako cenieni członkowie zespołów, dbający o standard wsparcia terapeutycznego dla dzieci, młodzieży oraz ich rodziców.
Ich kompetencje były uznawane, a ich udział w udzielaniu świadczeń postrzegany jako wartościowy i potrzebny element systemu.
Interpretacja, według której psychoterapeuci dzieci i młodzieży zostają wyłączeni z kategorii osób, które ubiegają się o certyfikat psychoterapeuty, prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania osób kształcących się w zakresie psychoterapii. Tym samym ma charakter dyskryminujący wobec grupy profesjonalistów przygotowujących się do wykonywania zawodu, w tak ważnym obszarze jakim jest praca z pacjentem wieku rozwojowym.
Należy podkreślić, że rozporządzenie nie różnicuje szkoleń podyplomowych ze względu na grupę wiekową pacjentów, z którymi prowadzone są oddziaływania psychoterapeutyczne.
Każde szkolenie spełniające wymogi merytoryczne, metodyczne i godzinowe wskazane w § 2 pkt 8 lit. b powinno być traktowane równoważnie.
W naszej ocenie, osoby uczestniczące w szkoleniu z zakresu psychoterapii dzieci i młodzieży spełniają przesłanki określone w § 2 pkt 8 lit. b rozporządzenia — uczestniczą bowiem co najmniej dwa lata w podyplomowym szkoleniu w zakresie oddziaływań psychoterapeutycznych prowadzonych metodami o naukowo potwierdzonej skuteczności.
Nie ma podstaw prawnych ani merytorycznych, by wyłączać je z tej kategorii.
Zawężająca wykładnia przepisów prowadzi do odsunięcia co najmniej kilkudziesięciu specjalistów z całej Polski, co dodatkowo pogłębi problem niedostępności pomocy psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży.
Stanowi to realne zagrożenie dla prawa dziecka do ochrony zdrowia psychicznego i dostępu do specjalistycznego wsparcia, gwarantowanego przez Konstytucję RP oraz Konwencję o Prawach Dziecka.
W odpowiedzi na wyżej wymieniony Komunikat NFZ dotyczący kwalifikacji w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży przekazaliśmy Rzecznikowi Praw Dziecka nasze wątpliwości odnośnie stanowiska wyrażonego w tym komunikacie oraz konsekwencji jakie ono ze sobą niesie.
Otrzymaliśmy pismo z 23 lutego 2026 r., w którym Rzecznik Praw Dziecka wyjaśnia iż zwrócił się w przedmiotowej sprawie z prośbą o przesłanie stanowiska Ministerstwo Zdrowia a Minister Zdrowia poprosił o opinie Konsultant krajową w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży.
Z opinii ww. Konsultant z 14 stycznia 2026 r. ,wynika m. in. że:
- Stanowisko z dnia 5 sierpnia 2025 powołując się na przepis paragrafu drugiego punkt ósmy rozporządzenia Ministra Zdrowia, który definiuje osobę ubiegającą się o otrzymanie certyfikatu psychoterapeuty jako osoby, która między innymi posiada zaświadczenie jednostki szkolnej o statusie osoby uczestniczącej co najmniej dwa lata w podyplomowym szkoleniu w zakresie psychoterapii, ale tylko psychoterapii dzieci i młodzieży, nie spełnia warunków określonych w literze b uważa za błędny i nie uwzględniający aktualnych realiów kształcenia w zakresie psychoterapii, również psychoterapii dzieci i młodzieży.
- Program specjalizacji z psychoterapii dzieci i młodzieży jest tożsamy godzinowo z całościowym szkoleniem psychoterapii, zawiera wszystkie elementy konieczne do uzyskania certyfikatu psychoterapeuty (m. in. doświadczenie własne, superwizja, opisy procesu psychoterapeutycznych).
- Ponadto wyjaśnienie zawarte w komunikacie nie jest zgodne z artykułem 87 – Niektóre zawody medyczne, Dziennik Ustaw 2023.1972 akt obowiązujący z 25 marca 2025 roku, w której psychoterapię mogą wykonywać różni specjaliści, a pkt 3 wskazuje że może być np. “osoba ubiegająca się o certyfikat, lub w trakcie specjalizacji, w tym specjalizacji z psychoterapii dzieci i młodzieży”. Tym samym uznaje równoważność powyższych wykształceń (oczywiście w kontekście populacji, do której skierowany jest pomoc).
- Stanowisko wyrażone w komunikacie opiera się na przepisach, które nie uwzględniają również możliwości przystąpienia do jednego egzaminu i uzyskiwania jednego certyfikatu psychoterapeuty, niezależnie czy program szkolenia obejmuje psychoterapię dorosłych czy w większości dzieci i młodzieży (w 2019 roku jedno szkolenie z dzieci i młodzieży; tylko w szkoleniu w podejściu psychoanalitycznym można było uzyskać certyfikat psychoterapeuty dzieci i młodzieży).
A zatem ukończenie specjalizacji z psychoterapii dzieci i młodzieży i uzyskanie tytułu specjalisty jest tożsame z uzyskaniem certyfikatu psychoterapeuty, a osoba ubiegająca się o certyfikat jest tożsama ze sobą w trakcie szkolenia specjalizacyjnego. Obie grupy mogą pracować psychoterapeutycznie po drugim roku szkolenia i obie tylko pod opieką certyfikowanych psychoterapeutów lub specjalistów z psychoterapii, w tym przypadku dzieci i młodzieży.
Zarówno jedna jak i druga grupa ma obowiązek superwizowania prowadzonych przez siebie procesów psychoterapeutycznych pod kierunkiem superwizora posiadającego kwalifikacje, a wymagane zgodnie z obowiązującym w Polsce regulacjami/ rozporządzeniami prawnymi.
Osoba uczestnicząca w całościowym szkoleniu z psychoterapii, w większości dotyczącym dzieci i młodzieży, zgodnym z ogólnymi wytycznymi dotyczącymi szkoleń psychoterapii, powinna być uznawana za osobę ubiegającą się o uzyskanie certyfikatu psychoterapeuty, szczególnie w publicznych ośrodkach zajmujących się dziećmi, młodzieżą i ich rodzinami.
Opinia wyrażona przez Konsultant krajową w dziedzinie psychoterapii dzieci i młodzieży pozostaje spójna z naszym stanowiskiem dotyczącym kwalifikacji uczestników szkolenia SPDiM. Mamy nadzieję, że przedstawione w niej argumenty zostaną uwzględnione przez osoby odpowiedzialne za interpretację przepisów oraz ocenę kwalifikacji osób odbywających szkolenie, a także będą stanowiły ważny punkt odniesienia w dalszym kształtowaniu praktyki w tym zakresie.
